Bảo vệ đại dương không còn là câu chuyện riêng của một quốc gia hay của nhà quản lý, của nhà khoa học. Đó là sứ mệnh toàn cầu, cần có sự chung tay hành động từ cả cộng đồng. Hưởng ứng Tuần Lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026, Bảo tàng Hải dương học đã chuyển tải những kiến thức hàn lâm thành chuỗi trải nghiệm sống động, "chạm" đến trái tim của thế hệ trẻ.
Khởi động chuỗi sự kiện từ những thông điệp
Tuần Lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026 (diễn ra từ ngày 01/6 đến 08/6/2026) với chủ đề hành động xuyên suốt: “Thúc đẩy phát triển kinh tế biển xanh bền vững: từ thể chế đến hành động”. Chuỗi sự kiện năm nay càng thêm ý nghĩa khi gắn liền với Ngày Môi trường thế giới (05/6) mang thông điệp “Toàn cầu chung tay Hành động vì Khí hậu” và Ngày Đại dương thế giới (08/6) với khẩu hiệu “Bảo tồn bền vững cho hành tinh xanh”.
Hưởng ứng tinh thần đó, Bảo tàng Hải dương học (Viện Hải dương học trực thuộc Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam) đã tổ chức chuỗi thuyết minh chuyên đề, biến không gian trưng bày thành những lớp học đại dương không khoảng cách, thu hút đông đảo du khách, sinh viên và học sinh cùng tham gia.
Sắc màu rực rỡ từ các rạn san hô
Mở màn chuỗi hoạt động, ngày Môi trường thế giới 5/6, chuyên đề “Thế giới kỳ thú của cá rạn san hô” đã mang đến cho du khách cảm giác như đang lặn ở những “khu rừng nhiệt đới dưới đáy biển” - nơi cư trú của hàng ngàn loài sinh vật, nhưng cũng là nơi dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu toàn cầu.
Tại buổi thuyết minh, các bạn học sinh và du khách được hòa mình vào một đại dương thu nhỏ, điểm nhấn của chương trình nằm ở tính tương tác cao. Không còn nghe thụ động, người tham gia cùng nhau tìm hiểu các loài cá rạn san hô, thức ăn và môi trường sống của chúng. Không dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, hoạt động này đã gieo những hạt mầm đam mê khám phá, lan tỏa ý thức bảo vệ rạn san hô trước áp lực của sự nóng lên toàn cầu, và những chất gây ô nhiễm thải vào môi trường biển.
Em Mai Ngọc Hân học sinh lớp 7 đến từ Hà Nội đã rất hồ hởi tham gia chương trình và cam kết bảo vệ rạn san hô bằng hành động nhỏ của chính mình đó là tránh việc dùng kem chống nắng có chất hoá học khi đi bơi biển để bảo vệ rạn san hô.
“Thế giới thân mềm”
Tiếp nối sự kiện, sáng ngày 8/6 - Ngày Đại dương thế giới, một hành trình khám phá khác đầy thú vị được mở ra mang tên: “Thế giới thân mềm - Êm đềm hay nguy hiểm”. Dưới sự dẫn dắt của hướng dẫn viên, các "nhà khoa học nhí" đã cùng nhau tìm hiểu những mẫu vật thân mềm quý hiếm thu thập tại Quần đảo Trường Sa, các loài thân mềm có giá trị kinh tế, và cả những loài thân mềm độc cực kỳ nguy hiểm (như bạch tuộc đốm xanh, ốc cối, ốc bùn bóng) có thể đe doạ tính mạng con người.
Chị Lê Thị Liên, thuyết minh viên tại Bảo tàng Hải dương học chia sẻ "Hoạt động được tổ chức nhân Ngày Đại dương thế giới nhằm giúp các em hiểu hơn về sự đa dạng, phong phú của động vật thân mềm, vai trò quan trọng của nhóm sinh vật này đối với hệ sinh thái biển. Bên cạnh những loài có giá trị kinh tế, thực phẩm, vẫn có những loài có thể gây nguy hiểm cho con người thông qua ăn uống hoặc tiếp xúc trực tiếp. Chúng tôi mong muốn các em có thêm kiến thức để nhận biết, phòng tránh những rủi ro khi tham quan, tắm biển hoặc khám phá thiên nhiên. Quan trọng hơn là hình thành ý thức bảo vệ môi trường biển, bảo vệ các loài sinh vật biển để thêm yêu biển đảo quê hương”.
Phụ huynh và các bạn nhỏ chăm chú lắng nghe thuyết minh về sinh vật thân mềm
(Ảnh Thái Ngọc Huy)
Nuôi dưỡng "màu xanh" cho tương lai
Cảm giác thú vị tò mò khi các em học sinh lần đầu tiên được cầm những chiếc vỏ ốc biển áp vào tai để nghe tiếng sóng biển, âm thanh của gió biển, hay tận mắt nhìn thấy mẫu vật vỏ ốc trai tai tượng khổng lồ thu thập từ đảo Trường Sa.
Một bạn nhỏ tỏ ra ngạc nhiên khi nghe được âm thanh của biển từ vỏ ốc (Ảnh Thái Ngọc Huy)
Tham gia hoạt động trải nghiệm cùng con, chị Phạm Thị Hạnh (phường Bắc Nha Trang) xúc động chia sẻ mong muốn các con có cơ hội tiếp cận kiến thức thực tế về sinh vật biển, cũng như hiểu hơn về vai trò của các loài sinh vật biển trong tự nhiên, từ đó có ý thức giữ gìn môi trường biển và bảo vệ sự đa dạng sinh học.
Còn với em Ngô Quốc Bình - học sinh Trường Tiểu học Vĩnh Hòa 2 (phường Bắc Nha Trang) cho biết, em được học thêm nhiều kiến thức về động vật thân mềm, biết thêm cách nhận diện một số loài nguy hiểm và học được cách sơ cứu khi ai đó ăn phải hoặc chạm phải chúng... Em rất thích chuyến đi này và sẽ cố gắng không xả rác, không vứt rác xuống biển, cùng mọi người nhặt rác để bảo vệ môi trường.
Một bạn nhỏ trả lời các câu hỏi khi thử tài làm "Bác sĩ đại dương" (Ảnh Thái Ngọc Huy)
Buổi sự kiện khép lại bằng tiếng hô vang đồng thanh hô "Hiểu để yêu - Yêu để bảo vệ - Bảo vệ để lưu giữ biển đảo Việt Nam". Không chỉ là một hoạt động trải nghiệm khoa học, chương trình đã góp phần gieo những hạt mầm ý thức về bảo vệ môi trường biển trong thế hệ trẻ. Từ những kiến thức về các loài thân mềm, các em hiểu thêm về giá trị của đại dương, từ đó hình thành tình yêu thiên nhiên và trách nhiệm gìn giữ màu xanh của biển cho tương lai.
(Nguồn Bảo tàng Hải dương học, Báo Khánh Hoà)
